Stephen Levine is een dichter, schrijver, en meditatieleraar. Hij schreef het boek 'A year to live' (Nog een jaar te leven). Met behulp van dit boek kunnen mensen gedurende een jaar ontdekken hoe ze voluit kunnen leven voordat ze sterven. Mary NurrieStearns sprak met Levine over dit bijzondere project. De onderstaande tekst is een ingekorte en uit het Engels vertaalde versie van het interview 'A year to live' van haar. De originele versie kunt u op de website van Stephen Levine lezen.
Wat was voor u de aanleiding om zo te gaan leven alsof het uw laatste jaar zou zijn?
Stephen Levine: Ik was 58 jaar oud toen ik aan het experiment begon. Toen de Dalai Lama 58 jaar oud was, vroeg hem een verslaggever wat hij verder met zijn leven zou gaan doen. Hij antwoordde dat hij zich ging voorbereiden op de dood. De interviewer vroeg hem daarom naar zijn gezondheid. De Dalai Lama antwoordde dat hij niet ziek was, maar dat zijn lichaam vergankelijk was. Toen ik dit hoorde, bedacht ik dat het voorbereiden op de dood eigenlijk iets heel natuurlijks is.
Wat voor invloed heeft A year to live op uw leven gehad?
Stephen Levine: De grootste verandering was dat ik moediger werd. Wanneer je nog maar een jaar te leven hebt, houdt angst je klein. Je doet er goed aan om in zo'n situatie voluit te leven zodat je ook daadwerkelijk ongelukkig bent omdat je weet dat je van deze aardbol moet vertrekken. Als we weten dat we niet meer gekwetst kunnen worden omdat we binnenkort dood gaan, voelen we ons veilig. Waarom geeft ons dit dan een veilig gevoel? Door de wetenschap dat we binnenkort doodgaan, herkennen we ineens de dingen die ons ervan weerhouden om voluit te leven.
U zei dat u tijdens dat jaar uw geboorte wilde afronden. Wat bedoelde u hiermee?
Stephen Levine: De meeste mensen blijven met één voet in de baarmoeder van hun moeder 'wonen' en het lukt ze nooit om er helemaal van los te komen.Door het afronden van onze geboorte komen wij met beide voeten op de grond te staan en leren verantwoordelijkheid te nemen. Mensen zeggen dat ze er zelf verantwoordelijk voor zijn dat ze ziek zijn geworden. Wij zijn echter niet verantwoordelijk voor onze ziekte, wij zijn er verantwoordelijk voor hoe we daarmee omgaan.
Het rationele verstand is een compleet amoreel, probleemoplossend apparaat. Als we vanuit ons denken leven, nemen we onze voeten van de grond. Als we onze geboorte willen afronden, moeten we proberen om met beide voeten de grond te raken en beseffen dat we in een wereld vol lijden leven. De helft van alle mensen gaat naar bed zonder genoeg gegeten te hebben. Veertigduizend kinderen zullen in de komende drie dagen sterven door honger. Als men slechts één voet op de grond heeft, kan het lijden je omver duwen. Met beide voeten op de grond, realiseer je je dat je niet verantwoordelijk bent voor de honger in de wereld, maar dat ook je er iets aan kunt doen.
Door je leven te herzien, stimuleer je de afronding van je geboorte. Daarbij hoort het oefenen van vergeving en dankbaarheid. Ik ging terug naar beelden in mijn hoofd van ongewenste dingen die ik heb gedaan in mijn leven. Langzaam en voorzichtig benaderde ik die beelden, want ik voelde schaamte, schuldgevoel en woede. De meeste mensen hebben gedachten waarvan ze bang zijn om deze überhaupt de denken in de aanwezigheid van anderen. Maar op deze manier kunnen we niet leven. Deze angst maakt ons gewelddadig en zorgt ervoor dat het voor anderen moeilijk is om met ons contact te hebben.
U zei dat je - wanneer je de angst voor dood wilt onderzoeken - je eerst je angst om te leven onder de ogen moet zien.
Stephen Levine: Het leven is soms moeilijk, maar we hebben de wonderbaarlijke kracht om met deze moeilijkheden om te gaan. Geconfronteerd met je eigen verantwoordelijkheid, krijg je meer vertrouwen.
Maar we zijn erop geconditioneerd om ons uit een situatie terug te trekken als het onaangenaam wordt.
Stephen Levine: Dat is wat houdt deze wereld klein houdt. Om die reden zullen vandaag veertigduizend kinderen door honger sterven.
Waarom vermijden we alles wat onaangenaam is?
Stephen Levine: Omdat het pijnlijk is. Het vermijden van pijn is het grootste hindernis om het leven te kunnen ervaren. Als je altijd wegloopt voor moeilijkheden, schop je het niet ver. Er zijn altijd periodes in het leven die erg moeilijk zijn. Het loslaten van ons lijden is het moeilijkste werk dat we te verrichten hebben.
U schreef dat wij moeten proberen om een antwoord te vinden voor een onaangename situatie in plaats van er alleen op te reageren.We moeten ongemak ervaren als pijn en niet als onze pijn. Wat is het belang hiervan?
Het is een andere manier om de verantwoordelijkheid die ieder van ons moet nemen, uit te drukken. Als ik kanker heb, ben ik alleen met mijn ziekte. Ik heb niemand en het lijkt alsof er geen uitweg is. Wanneer ik besef het niet mijn kanker is, maar kanker, is er ruimte om verandering in deze situatie te brengen. Als het niet mijn kanker maar gewoon kanker is, hoor ik bij een stroom van mensen; met alle energie van de vier of vijf miljoen andere mensen die op hetzelfde moment hetzelfde meemaken. Je maakt verbinding met iets universeels, dat vrede brengt.
Ja. Mijn sterven is verschrikkelijk, maar op de dag dat ik sterf, sterven ook ongeveer 250 000 andere mensen. De dood, als ik in reïncarnatie geloof, is iets dat ik al tientallen keren eerder heb meegemaakt. Een vriend van mij zegt altijd: "Kun je niet tegen een slechte dag?" Een van de dingen die je leert als je de verantwoordelijkheid voor je leven neemt, is om op een goede manier met deze slechte dagen om te gaan.
Hoe kunnen we verantwoordelijkheid nemen voor onze dood?
Stephen Levine: We moeten ermee beginnen ons ernaar te gedragen. Er is geen betere manier om de verantwoordelijkheid voor je overlijden te nemen dan aan het programma A year to live deel te nemen. De meeste mensen die dit jaar sterven, weten nog niet dat dit hun laatste jaar zal zijn. Zelfs degenen die weten dat ze ernstig ziek zijn weten niet wanneer ze zullen sterven, en of ze niet toch nog (tijdelijk) beter zullen worden. In het laatste jaar van hun leven, hebben mensen minder energie. Hun concentratie is verminderd door medicijnen, pijn, vermoeidheid en slapeloosheid. Ondervoeding kan eventueel optreden. Als een mens stabiel is en met beide voeten op de grond staat, zal hij makkelijker hiermee om kunnen gaan, en zal dit proces voor de mensen om hen heen ook makkelijker zijn. Het volgen van A year to live, helpt niet alleen jezelf maar ook de wereld. Het is een manier de wereld op te ruimen, een zeer prettige manier. Een van de mooiste aspecten van A year to live is het overdenken van je leven. Ik ging naar elke persoon die aardig voor mij was geweest, en bedankte hem of haar. Het kostte me veel tijd. Het was heerlijk. Het hielp mij ook met de andere kant van de overpeinzing van mijn leven om te gaan, namelijk met wrok en vergeving.
U beschrijft het overdenken van je leven als essentieel voor A year to live? Wat houdt het eigenlijk in?
Stephen Levine: Het leven bestaat uit het onderzoeken van en het beoefenen van dankbaarheid en vergeving. Laat herinneringen naar boven komen en observeer ze in plaats van ze te herbeleven. Probeer niets te verdringen, maar laat alle herinneringen toe. Veel herinneringen zitten vast in de geest. Het zich afkeren van het verleden, weerhoudt ons van het leven in het heden.
Als ik mannen vraag hoeveel er homoseksuele ervaringen hebben, steekt ongeveer twintig procent hun hand op terwijl zo'n tachtig procent homoseksuele ervaringen heeft. Als je niets eens om kan gaan met je herinneringen aan seksuele ervaringen, hoe moet je dan omgaan met de herinnering aan de man die je hebt gedood in Vietnam? Of de vrouw die je bedrogen hebt? Ik weet dat mensen sterven aan aids, die onbeschermde seks hadden met mensen nadat ze al wisten dat ze aan aids lijden. Zij sterven met zelfhaat. Ze hebben iets verschrikkelijks gedaan. Hadden deze aidspatiënten A year to live gevolgd, dan hadden ze misschien minder gehandeld naar hun verlangens. Iedereen heeft iets gedaan waarvan hij spijt heeft en dat hij niet terug kan draaien. Vergeving erkent onze menselijke kwetsbaarheid.
Er is geen plaats waar vergeving ongepast is, hoewel het enige tijd kan duren. Mensen wie vreselijke dingen werden aangedaan, moeten met beide voeten op de grond staan om te kunnen vergeven. Ze moeten hun woede onderzoeken. Als je bang bent van woede, duw je deze uit het bewustzijn, en dan duikt deze plotseling weer op en je handel je er spontaan naar. Hoe meer je weet wat ervoor zorgt dat je pijn hebt, des te minder veroorzaakt het pijn bij je.
Tijdens A year to live worden we met onze angst voor de dood geconfronteerd? Op wat voor manier kunnen we deze het beste onder ogen zien?
Stephen Levine: Angst is er dagelijks. We zijn gewend geraakt aan deze kleine angsten en in staat om ze te verhullen. Wij denken dat het verhullen een teken van onze kracht is, maar dat is niet zo. Die angsten zijn kansen voor bevrijding. De meeste mensen stoten hun teen en sturen daarna haat naar die teen. Ze willen dat de pijn zo snel mogelijk over is. Wat pijn in ons het meest nodig heeft, is te worden omarmd. We hebben geleerd afwezig te zijn. Wanneer u zich voorbereidt op werken met de angst voor de dood, begin dan met kleine angsten. Je verstapt je, een moment van angst. Je ontmoet een vreemdeling, een moment van angst. Uiteindelijk hebben we het vermogen om te werken met grotere angsten. We kunnen geen angst van vijfhonderd kilo optillen. Maar we kunnen werken met vijf en tien kilo gewichten van angst. We openen ons voor de kleine boosheid, de angsten en twijfels en ontwijken ze niet. Hierdoor neemt onze afkeer van pijn en ongemak steeds meer af.
Het opmerken van dingen lijkt essentieel bij deze processen.
Stephen Levine: Het opmerken van dingen betekent dat je weet wat er gebeurt terwijl het gebeurt. Het is een hulpmiddel. Als je open staat voor die kleine angsten, benoem ze dan ook. Merk ze op. Merk op hoe je je mentaal voelt. Let op wat je diepere gedachten zijn. Herken en label ze. Het opmerken van dingen zorgt ervoor dat we stabiel blijven. Met name wanneer het een grote angst betreft. U bent bang dat uw kind aan de drugs is, dat uw vrouw u verlaat, of dat uw ouders kanker hebben. Stel vast waarvoor je bang bent en voel de angst om dat te verzachten.
We moeten ons dus uiteindelijk 'verhouden tot' een situatie in plaats van ons hierdoor te laten meeslepen?
Stephen Levine: Het leren omgaan met onze pijn is vreugdevol. Het weglopen van onze pijn betekent ellende. Als we onze pijn zouden kunnen beheersen. zou het wat anders zijn. Maar dit kan niet zonder dat anderen hierdoor lijden. Mensen denken dat ze volhouden door niet te laten zien hoeveel pijn ze hebben. Ze leven in afwezigheid van vreugde. Dit laat zien hoeveel pijn ze werkelijk hebben. Vreugde is een natuurlijke toestand, de pijn is verworven.
